Öne Çıkan Başlıklar
- İngiltere'den Türkiye'ye sevk edilen plastik atıkların dönüştürüldüğü Adana'daki geri dönüşüm merkezleri yakınlarında konumlanan sulama kanallarında yüksek miktarda mikroplastik i…
- İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin yayımladığı araştırmaya göre, kirliliğin tespit edildiği su yolu, yoğun yağışların ardından tarım arazilerine taşarken, daha sonra Türk…
- Gazete, elde edilen bulguların, gelişmiş ülkelerin plastik atıklarını daha zayıf atık yönetim sistemlerine sahip ülkelere göndermesini tanımlamak amacıyla kullanılan "atık sömürge…
Gelişmenin Ayrıntıları
İngiltere'den Türkiye'ye sevk edilen plastik atıkların dönüştürüldüğü Adana'daki geri dönüşüm merkezleri yakınlarında konumlanan sulama kanallarında yüksek miktarda mikroplastik ile diğer plastik kirliliğinin meydana geldiği tespit edildi.
İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin yayımladığı araştırmaya göre, kirliliğin tespit edildiği su yolu, yoğun yağışların ardından tarım arazilerine taşarken, daha sonra Türkiye'nin en verimli tarım havzalarından biri olan Çukurova Ovası'ndaki sulama kanallarına bağlanıyor. Yayımlanan araştırmada, söz konusu durumun tarımsal üretim ve gıda güvenliği açısından endişe yarattığı ifade edildi.
Gazete, elde edilen bulguların, gelişmiş ülkelerin plastik atıklarını daha zayıf atık yönetim sistemlerine sahip ülkelere göndermesini tanımlamak amacıyla kullanılan "atık sömürgeciliği" (waste colonialism) tartışmalarını yeniden gündeme taşıdığını aktardı.
Açıklamalar ve Veriler
Haberde yer alan verilere göre İngiltere, 2025 yılında sekiz yılın en yüksek seviyesi olan 675 bin ton plastik atık ihraç etti. Bu miktarın 139 bin tonluk kısmı Türkiye'ye gönderildi. Aynı yıl Avrupa Birliği (AB) tarafından Türkiye'ye yapılan plastik atık ihracatı da bir önceki yıla kıyasla yüzde 19 oranında artış göstererek 500 bin tonun üzerine çıktı.
Gazete, İngiltere merkezli Çevresel Soruşturma Ajansı'nın (Environmental Investigation Agency - EIA) analizine dayanarak, Mayıs 2021 ile Temmuz 2024 tarihleri arasında İngiltere'den Türkiye'ye sevk edilen plastik atıkların yaklaşık yüzde 13'ünün Adana'daki sekiz ayrı tesise ulaştığını bildirdi.
Yapılan analize göre, söz konusu üç yıllık zaman diliminde 13 İngiliz şirketi, Adana'da bulunan geri dönüşüm merkezine toplam 545 sevkiyatla yaklaşık 52 bin ton plastik atık gönderdi. Guardian, ihracatçı firmaların yasa dışı hareket ettiğine dair herhangi bir iddia bulunmadığını, ancak İngiltere'deki yasal düzenlemeler gereği ihraç edilen plastik atıkların çevreye uygun şekilde geri dönüştürüldüğünü doğrulama yükümlülüğü taşıdıklarını kaydetti. Belirtilen yükümlülüğün, atıkların sadece sevk edilmesini değil, varış ülkesinde uygun biçimde işlenmesini de kapsadığı aktarıldı.
Haberde görüşlerine yer verilen Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi bünyesindeki deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu, mikroplastik örneklerini bizzat kendisinin topladığını ifade ederek Türkiye'ye plastik atık ithalatının tamamen yasaklanması yönünde çağrıda bulundu.
Gündoğdu, mikroplastik içeren atık suların sulama kanallarına bırakılmasının tarımsal kirlilik ve gıda güvenliği açısından ciddi riskler barındırdığını, geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan plastik kirliliğinin ise en nihayetinde Akdeniz'e ulaştığını belirtti.
Sektöre Etkisi ve Sonraki Adımlar
Guardian'ın aktardığı araştırmaya göre, geri dönüşüm tesislerinin yer aldığı bölgenin aşağısında bulunan kanaldan alınan su örneklerinde, mikroplastik yoğunluğunun tesislerin yukarısından alınan örneklere kıyasla 10 kat daha yüksek seviyede ölçüldüğü kaydedildi. Araştırma kapsamında ayrıca geri dönüşüm faaliyetlerine özgü plastik peletler, film parçaları ve plastik kırıntılarının da tespit edildiği bildirildi.
Guardian, Greenpeace tarafından 2021 yılında yayımlanan araştırmada da İngiliz süpermarketlerinden kaynaklanan plastik atıkların Adana'da döküldüğü ve yakıldığının belirlendiğini hatırlattı. Haberde, Türkiye'nin aynı yıl polietilen de dahil olmak üzere bazı plastik atıkların ithalatını yasakladığı, fakat geri dönüşüm sektörünün baskıları neticesinde yasağın geri çekildiği aktarıldı.
Gazete ayrıca Avrupa Birliği'nin plastik atık ihracatına yönelik yeni kısıtlamalar getirdiğini, kasım ayından itibaren Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) üyesi olmayan ülkelere plastik atık ihracatının büyük ölçüde yasaklanacağını belirtti. Çevre örgütlerinin ise Türkiye'nin OECD üyesi olması sebebiyle Avrupa'dan Türkiye'ye daha fazla plastik atık yönlendirilebileceğinden endişe duyduğu ifade edildi.
Guardian, söz konusu haber için Türkiye'deki hükümet yetkililerinden de görüş talep ettiğini fakat yanıt alamadığını kaydetti.
