Öne Çıkan Başlıklar
- Çin, haziran ayında Japonya’ya galyum, disprosyum, terbiyum ve itriyum sevkiyatı yapmadı.
- Çin’in pazartesi günü açıklanan gümrük verileri, Japonya’ya stratejik önemdeki dört mineralin sevkiyatının haziranda tamamen durduğunu gösterdi.
- Japonya, Çin dışındaki en büyük nadir toprak mıknatısı sektörüne sahip olmasına rağmen bazı ağır nadir toprak elementlerinde Çin’e bağımlılığını sürdürüyor.
Gelişmenin Ayrıntıları
Çin, haziran ayında Japonya’ya galyum, disprosyum, terbiyum ve itriyum sevkiyatı yapmadı. Kritik minerallerde süren kısıtlama, çipten elektrikli araca kadar uzanan Japon sanayi zincirinde maliyet ve üretim riskini büyüttü.
Çin’in pazartesi günü açıklanan gümrük verileri, Japonya’ya stratejik önemdeki dört mineralin sevkiyatının haziranda tamamen durduğunu gösterdi. Galyum, disprosyum, terbiyum ve itriyum ihracatı ay boyunca sıfır seviyesinde kaldı.
Japonya, Çin dışındaki en büyük nadir toprak mıknatısı sektörüne sahip olmasına rağmen bazı ağır nadir toprak elementlerinde Çin’e bağımlılığını sürdürüyor. Sevkiyatların kesilmesi; yarı iletken, elektrikli araç, elektronik, havacılık, savunma ve enerji sektörleri açısından yeni bir tedarik baskısı oluşturdu.
Açıklamalar ve Veriler
Çin’in Japonya’ya kontrollü mineral ihracatı, iki ülke arasındaki diplomatik gerilimin ardından birkaç aydır sınırlı seyrediyordu. Haziran verileri, mayısta kısmen açılan galyum kanalının yeniden kapandığını ortaya koydu.
Japon şirketleri mayıs ayında Çin’den yüksek miktarda galyum almıştı. Çip ve güçlü mıknatıs üretiminde kullanılan mineralin haziranda yeniden sıfırlanması, sevkiyatların kalıcı biçimde normale dönmediğine işaret etti.
Disprosyum ve terbiyum, yüksek sıcaklıklarda çalışma özelliğini koruyan güçlü mıknatısların üretiminde kullanılıyor. Elektrikli araç motorları, rüzgâr türbinleri, endüstriyel makineler ve elektronik cihazlar söz konusu minerallere ihtiyaç duyuyor.
İtriyum ise uçak motorları ve enerji santrallerindeki türbin kanatlarını aşırı sıcaklığa karşı koruyan kaplamalarda kullanılıyor. Çin, haziranda Japonya’ya itriyum göndermedi. ABD’ye sevkiyat da ikinci ay üst üste sıfır kaldı.
Japonya’ya dört üründe sevkiyat yapılmamasına rağmen Çin’in toplam nadir toprak mıknatısı ihracatı haziranda arttı. İhracat miktarı mayıstaki 4 bin 730 tondan 5 bin 649 tona çıktı.
Sektöre Etkisi ve Sonraki Adımlar
Aylık artış yaklaşık yüzde 19,4 olarak hesaplandı. Toplam ihracattaki yükseliş, Çin’in bütün pazarlara yönelik genel bir kesinti uygulamadığını gösterdi. Baskı daha çok belirli ülkeler ve kontrollü ürün grupları üzerinde yoğunlaştı.
Pekin, ağır nadir toprak elementleri ile bunları içeren mıknatıslara yönelik ihracat kontrolünü Nisan 2025’te başlatmıştı. Japonya’ya yönelik kurallar Ocak 2026’da sıkılaştırıldı. Şubat ayında yapılan iki ayrı düzenlemede büyük Japon sanayi grupları da hedef alındı.
Kontroller, Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin Kasım 2025’te Tayvan hakkında yaptığı açıklamaların ardından derinleşen diplomatik gerilimle aynı döneme denk geldi. Çin yönetimi kısıtlamaları resmî olarak ihracat güvenliği ve lisans süreçleriyle ilişkilendiriyor.
Japon şirketlerinin borsa bildirimlerinde nadir toprak elementlerine ilişkin risk uyarıları son aylarda hızla çoğaldı. Mayıs ve haziran aylarında yaklaşık 200 şirket bildiriminde kritik minerallerden söz edildi.
Söz konusu bildirimlerin üçte ikisinden fazlasında ihracat kontrollerinin faaliyetleri olumsuz etkilediği veya ilerleyen dönemde etkileyebileceği belirtildi. Uyarılar yalnızca madencilik ve ağır sanayi şirketleriyle sınırlı kalmadı; elektronik, tüketici ürünleri ve sağlık teknolojisi şirketlerine de yayıldı.
